TURBULENTE TIJDEN

(12 februari 2008)
 

Gegeven de huidige ontwikkelingen in de financiŽle wereld verblijven we in afwachting van betere na slechtere tijden. Opvallend daarbij is dat de koersen in de VS tot dusver veel minder zijn gedaald dan in de rest van de wereld. Ongetwijfeld heeft dit te maken met het typisch Amerikaanse opportunisme, positivisme en optimisme met de vraag: ďwaarom zou je de fondsen nu zo sterk afprijzen als ze straks toch weer gaan stijgen?Ē

Groeiende olievlek
Het is vooralsnog volstrekt onduidelijk wanneer en waar de dieptepunten zullen komen te liggen. Wel dat er nog geen licht in de tunnel zichtbaar is. In tegendeel, we zien dat de credit crunch zich als een olievlek steeds meer uitdiept van subprime naar de gehele hypothekenmarkt, naar problemen in de markt van de obligatieverzekeraars, naar leningen van private equity fondsen met een dalend onderpand, autoverzekeraars, de credit cards of pretkaarten zoals ze nu al genoemd worden en van de huizenmarkt naar de commerciŽle vastgoedmarkten. Er is totaal meer dan 3.000 miljard dollar at stake en dan hebben we het voorlopig nog over de huizenprijzen van thans en niet als die straks nog verder inzakken. De leencapaciteit aan bedrijven en particulieren verkrapt bij elke afschrijving met een factor tien. Dus bij een afschrijving van ťťn miljard vermindert de leencapaciteit van die bank met tien miljard (zie ook de column van Paul van der Veer van 29 november 2006).

Rente
Uit vrees voor een financiŽle melt down heeft de FED de korte rente met enkele grote slagen binnen een half jaar van 5 ľ% naar 3% teruggebracht. Als de FED de rente verder verlaagt, hetgeen algemeen wordt verwacht, dan zal dat een toenemende invloed op de koers van de dollar hebben. Voor de landen met grote dollarreserves (China en de olielanden) betekent dat meer inflatie en koopkrachtdaling tenzij men zich tot ontkoppeling genoodzaakt ziet. Dat laatste zal weer tot verdere turbulentie leiden. Als anderzijds de commerciŽle rente stijgt en lenen duurder wordt, zullen bedrijven hun investeringen terugschroeven en consumenten  minder gaan lenen.
 
Kaartenhuis
Het financiŽle systeem begint steeds meer op een kaartenhuis te lijken, waarin nagenoeg alle beleggingscategorieŽn door de lage rente naar onhoudbare hoogten zijn opgestuwd, omdat het risicobegrip hiermee navenant is afgenomen. Juist de toename van het risicobegrip van thans stuwt de commerciŽle rente omhoog en dat is natuurlijk niet goed voor de beurs.

Recessievoorwaarden
Doordat de Amerikaanse consument zín koopkracht ziet dalen als gevolg van stijgende kosten (voeding en energie) Ė juist de componenten die buiten het kerninflatiecijfer worden gehouden Ė gedaalde huizenprijzen, gedaalde effectenwaarden en geen hogere lonen tegemoet hoeft te zien, zullen de omzetten in de retailsector afnemen. Daarmee is aan alle voorwaarden voor een recessie voldaan!

Groeivertraging
De groep van belangrijkste economische landen, de G7, kon er niet langer omheen en sprak zojuist haar toenemende zorg uit over een wereldwijd afnemende economische groei bij een voortduren van de financiŽle perikelen in Amerika. Immers, daar waar financiering van bedrijven en projecten door een aanzienlijke hoger rentebeslag en strengere kredietvoorwaarden in de verdrukking komt, zal de economische bedrijvigheid en bijgevolg de winstgroei afnemen. Dit geldt met name de VS maar ook er buiten. We mogen niet vergeten dat de Amerikaanse consument voor driekwart zijn  thuismarkt bepaalt en voor bijna een kwart de wereldeconomie. Een verdere groeivertraging ligt bijgevolg voor de hand.

Stagflatie scenario
Daarbij mag men hopen dat de grondstoffenprijzen op zín minst niet verder zullen stijgen maar eerder dalen, zodat de centrale banken voorrang kunnen geven aan het stimuleren van de economie in plaats van het bestrijden van de inflatie. Vooralsnog anticiperen deze banken op een ontwikkeling waarbij de inflatie op termijn zal afnemen doordat de groei (= vraag) zal afnemen. Dat valt allemaal nog te bezien en blijft het stagflatie scenario bijgevolg wereldwijd nog steeds wagenwijd openstaan.

 

Lawinegevaar
Het lijkt alsof er thans meerdere sneeuwmassaís vanaf de top in beweging komen, waarbij de ene neergaande trend de andere versterkt. Een dergelijke ontwikkeling is lastig te bestrijden zowel financieel/economisch als van bovenaf van overheidswege. Als deze bewegingen doorzetten dan kan de ramp in het dal aanzienlijk zijn en zal het tijd kosten om de slachtoffers te bevrijden.

De schim van Kondratieff geen schim meer
De lange golftrend van Kondratieff (zie column van Robert Broncel van 22 augustus 2007) zou hiermee dan bevestigd kunnen worden. Dat impliceert dat er op termijn buitengewoon interessante koopjes zijn te halen. We hebben het dan over bedrijven die met weinig schuld en met een stevige financiŽle buffer dit scenario niet alleen kunnen uitzitten maar ook bij een kerende trend als locomotief zullen dienen. We denken dan met name aan banken- en verzekeringsmaatschappijen die in dit kredietgeweld geen serieuze averij hebben opgelopen en aan bedrijven die middels geavanceerde technologieŽn en hun marktpositie als eerste zullen profiteren van een opleving.

Beleggingsadviezen in de VS
In de VS wordt door de langer meelopende analisten geadviseerd aandelen alsnog van de hand te doen en te schuilen in korte renteproducten zoals in 3-maands Treasury bills. In anticipatie op een verder dalende rente zou het juist beter zijn in een wat langere termijn van bijvoorbeeld twee jaar te doen. Echter, naarmate de looptijd langer is, zijn ook de Treasuryís duurder. Van renteopbrengsten gezien de huidige lage rentevoeten wordt men weliswaar nauwelijks wijzer. Immers, onder aftrek van de inflatie alsmede de fiscaliteit behoudt men maar ternauwernood koopkracht maar dat is nog altijd beter dan koopkrachtverlies door daling van de effectenportefeuille.

Edelmetaal
Een andere optie blijft onverkort goud alsmede platina. Weliswaar is de goudprijs in euroís al ruim verdubbeld vergeleken met 10 jaar geleden. Maar alle marktomstandigheden wijzen nog steeds op hogere uitkomsten. De goudprijs kan alleen bij een te snelle en te steile

goudprijsontwikkeling tijdelijk gedrukt worden door vraaguitval vanuit AziŽ alsmede door goudverkopen door de centrale banken en het IMF. Echter, een ieder die op mijn advies reeds in 2001 in goud heeft geÔnvesteerd, zou ďdoor de bank genomenĒ 300% meer hebben verdiend dan in ďklassiekeĒ aandelen te blijven zitten. In die tijd was er echter nog geen hond ďhotĒ op goud!

Indien de bankencrisis aanhoudt, het vertrouwen in de banken afneemt, de centrale banken de geldkraan wagenwijd laten openstaan en de inflatie stijgt, zal goud telkens aangeven de enige hoeder van onze koopkracht te zijn. Dat blijkt niet alleen in de afgelopen 5 jaar maar dat is in alle tijden gebleken. Bankpapier blijft immers een fictie ons voorgehouden door onbetrouwbaar gebleken bankiers. Een gemakkelijke en veilige manier is om een goudrekening aan te houden bij uw bank. U bezit dan weliswaar geen fysiek goud maar u deint wel voor 100% mee op de goudmarkt.

Let er wel op dat u in deze barre tijden uw bezit over meerdere banken spreidt, rekening houdend met het feit dat de overheid maar 20.000 euro per cliŽnt voor 100% garandeert!

De enige triple-A bank in Nederland is de niet beursgenoteerde RABO Bank en dus meest veilig!

Robert Broncel

12 februari 2008