MEGA MARKT MANIPULATIE II

(10 december 2008)
 

Het verhaal begint op een steeds spannender jongensboek te lijken. Om de beurs-ontwikkelingen op de juiste mérites te kunnen beschouwen, moet je  intussen over meer dan paranormale gaven beschikken. Keer op keer worden beleggers op het verkeerde been gezet zonder dat er relevante informatie voorhanden is. Complete indexen schieten met nooit eerder vertoonde schommelingen op en neer. Zo langzamerhand lijken we de lijken van Amerika’s leidende financiële instituten al weer achter ons te willen laten, in weerwil van het feit dat inmiddels één op de 10 Amerikanen z’n hypotheek niet meer kan betalen, vier op de tien met onderwaarde op hun huis vs. hypotheek opgescheept zitten, de werkloosheid voortdendert en één op de tien weer op foodstamps leeft.

Ondanks helicopter Ben’s drops of trillions of dollars en Henry Paulson’s smart juggling bleek er tegen deze tsunami rampspoed geen kruid gewassen. Nog slechts enkele maanden geleden werd gevreesd dat de dollar met groot gemak verder naar het zuiden zou afreizen. Tot op heden is dat niet gebeurd en vooralsnog lijkt dit ook nog niet te gebeuren.

Washington’s blauwdruk
Om te voorkomen dat de rol van de dollar als reservevaluta in de wereld zou worden afgeserveerd – immers hiermee kan de V.S. de schuldproblemen ongelimiteerd blijven exporteren –  achten Amerika’s financiële autoriteiten instituten het prioriteit I om coûte que coûte te voorkomen dat met alle geldverslindende maatregelen ook het vertrouwen in de dollar zou worden weggespoeld.

Papier kun je eindeloos blijven bijdrukken maar goud kun je niet eindeloos blijven aanmaken. Om die reden moest de prijs van het goud als internationale financiële barometer beslist onder controle blijven. Dat gebeurde al vanaf het moment dat Robert Rubin (afkomstig van Goldman Sachs – eens Amerika’s grootste investment bank maar sinds kort omgedoopt tot gewone bank) onder Clinton minister van Financiën werd. Om dit beleid adequaat te kunnen voortzetten, was het logisch dat sooner or later Henry Paulson (eveneens afkomstig van Goldman Sachs) dit ministerie zou komen versterken om de goudprijs nu definitief in het gareel te kunnen houden. Immers, tijdens de interlude van Rubin naar Paulson was het goud  flink opgelopen.

Rubin’s rol
Rubin werkte in de jaren ’90 voor Goldman Sachs in Londen, in de tijd dat de rente flink hoger was, variëren tussen 6% - 10%. Hij was daar o.m. belast met goudtransacties. Rubin liet GS goud lenen van de centrale banken, want verkopen mochten die banken niet. De leenrente bedroeg slechts 1% of bijna voor niets. Zolang de prijs van het goud niet steeg, bleven de rentekosten bijna verwaarloosbaar. Het op de markt brengen van het goud bracht de prijs omlaag. Andere instituten volgden dit ‘kunstje’. Rubin bleef hiermee doorgaan, ook toen hij als CEO van Goldman Sachs was aangetreden. Na een aanvankelijk goudprijsgemiddelde tussen $350 en $400 ging de prijs in 1997 naar $250 - $300 per ounce (Rubin effect?) De goudprijs bleek dus goed onder druk te kunnen worden gehouden. Deze methode heet de lynchpin (zoiets als voetangel) van de goudmarkt te zijn. Bullion banks als Goldman Sachs en JPMorgan/Chase werden intussen aangeduid als the Gold Cartel.

Crooky trading
De handelwijze van dit kartel werd recent door een aantal bekende Fed critici nagegaan op de COMEX (Commodity beurs). Daar kon worden vastgesteld dat er in de maand juli – net vóórdat de goudprijs opeens hard onderuit ging en terug belandde op het huidige niveau – bij de eerder vermelde banken slechts 7.787 short contracten (één contract staat voor 1.000 ounces) uitstonden. In augustus bleken deze banken opeens in het bezit van 86.398 shorts te zijn. Dat is elf keer zoveel in zo’n dunne markt!
 
Deze ingreep was nodig om de val van Freddie Mac en Fannie Mae met liabilities van 5.400 miljard dollar ‘voor het front’ te kunnen accommoderen. Vervolgens is ook gekeken naar de val van het goud in mei 2006 toen de goudprijs ook totaal onverwacht een val van $ 150 maakte. Dat bleek toen ‘nodig’ om de te snel oplopende inflatie te bezweren, trouwens evenzo als in juli j.l. Zowel Goldman Sachs als JP Morgan maakten beide keren een smak geld, terwijl nagenoeg alle beleggers in goud en in andere commodities het nakijken hadden!

Juist vanaf het moment van de omslag bleek de vraag naar fysiek goed in het derde kwartaal met een omzet van 32 miljard dollar (45% stijging vergeleken met het daaraan voorafgaande kwartaal) verreweg de sterkste stijging aller tijden te zijn, zo bleek uit een opgave van de World Gold Council (WGC).

Bankenwandel
Tot midden jaren ’90 werden de centrale banken gezamenlijk geschat op een bezit van een slordige 30.000 ton goud. Intussen wordt geschat dat deze voorraad met meer dan de helft is geslonken, zonder dat zulks overigens kan worden vastgesteld. Deze voorraad van wat er nog van over is, is vitaal om de goudprijs in bedwang te houden. Daarbij in gedachten houdend dat de marktvraag naar goud (mijngoud + scrap) het aanbod met meer dan 1.000 ton per jaar overschrijdt! Bevreemding wekt dat de centrale banken geen goudboekhouding meer overleggen. Soms wordt de indruk gevestigd dat men over een dubbele voorraad beschikt: het goud in de kluis + het uitgeleende goud. Als je het uitleent, ligt het normaal gesproken niet meer in de kluis!

Zonder toestemming van het Congress mag er geen gram van de veronderstelde 8.133,5 ton goud in Fort Knox verkocht worden. Nergens staat dat het niet mag worden uitgeleend of geswapt tegen een andere asset. Duidelijkheid hierover wordt nauwelijks verstrekt. De laatste keer gebeurde dat door Alan Greenspan in 1998, toen hij moest getuigen voor het Congress. Alles wat hij kwijt wilde was: ‘central banks stand ready to lease gold in increasing quantities, should its price rise’. De Australische centrale bank drukte zich in 2003 zo uit: ‘foreign currency reserves and gold are held primarily to support intervention in the foreign exchange markets’! In juni 2005 benadrukte William S. White (hoofd van de Monetary and Economic Department of the Bank of International Settlements in Basel het zo: ‘one of the five main purposes of central bank cooperation is the provision of international credits and joint efforts to influence asset prices – especially gold and foreign exchange – in circumstances where this might be thoughtful’.

De manipulaties via de COMEX zijn onder de loep gelegd met een glasheldere conclusie. De directieven tot bespeling van de goudmarkt zijn afkomstig van de President’s Working Group on Financial Markets, beter bekend als de Plunge Protection Team (bestaande uit de president, de minister van Financiën, de Fed, de Commodities Futures Trading Commission (CFTC) en de Securities Exchange Commission (SEC). Het stringente onderscheid tussen uitvoerders en toezichthouders is hier kennelijk niet van toepassing! De blauwdruk voor de regering in Washington bestaat eruit om de markttoon middels de index futures direct te kunnen beïnvloeden. Dat betreft de beurs, de commodity markten en de edelmetaalmarkt in het bijzonder. Een en ander werd onlangs bevestigd door de Britse Financial Times. Deze interventies of manipulaties zullen straks te boek staan als the biggest financial story of our lifetime. Dat is dan eufemistisch uitgedrukt!

Goudprijs niet langer functie van vraag en aanbod
Wanneer short sellers hun posities vergroten als de prijs stijgt en vooral wanneer deze snel en sterk stijgt, is er sprake van manipulatie.  Normaal gesproken doet dit fenomeen zich nooit voor gezien de hieraan verbonden risico’s. Voor de financiële autoriteiten spelen deze risico’s geen rol, omdat ze met hun ‘potentieel’ de markt altijd op de knieën krijgen. De commodities moesten flink naar beneden gezien het inflatierisico. De beurs mocht niet al te veel dalen! Waar normaal gesproken de prijs de functie van vraag en aanbod vervult, wordt deze marktfunctie door de overheid overgenomen. Levering vindt nooit plaats, omdat posities tijdig worden doorgerold. Op die wijze is er sprake van ‘price management’, of anders uitgedrukt:  ‘gold is instrumental to market manipulation’. Bijgevolg is er dit jaar voor het eerst sprake van een lagere termijnprijs en een hogere (premie!) spotprijs! In vakjargon heet dat backwardation.

De volgende anekdote doet de ronde: een huisvrouwtje dat nog een pondje varkensvlees nodig heeft, komt bij toeval langs twee slagers. De één adverteert met een pond voor $2.99 maar blijkt intussen uitverkocht te zijn. Dus gaat ze naar de volgende slager die hetzelfde pondje aanbiedt voor $4.99. Zij zegt: ‘hoe kan dat, uw buurman biedt het aan voor $ 2.99 per pond?’ Zegt de tweede slager: ‘waarom koopt u het dan niet bij hem?’ Dan zegt zij dat hij uitverkocht is. Waarop de tweede slager antwoordt: ‘wanneer wij uitverkocht zijn, hangen we ook een bordje op met $ 2.99!’ Dat huisvrouwtje kun je vergelijken met de belegger van vandaag.

Wettelijk vereist is dat de short seller voor 90% dekking kan laten zien. De CFTC blijkt echter nog nooit één dergelijke m a r k t i n g r e e p te hebben gecontroleerd! Vandaar dat sprake is van price management of gewoon prijsmanipulatie, waarbij de fysieke goudmarkt als het ware wordt uitgerookt!

Ongekend snelle kredietexpansie
De geldhoeveelheid is de laatste 75 dagen van 932 miljard dollar gestegen naar 2250 miljard dollar. Deze stijging is vooral het gevolg van de opkoop van zgn. toxic bank assets, die eigenlijk opgekocht hadden moeten worden met de 700 miljard dollar die door het Congress ter beschikking waren gesteld. Er wordt hiervan door de Fed geen enkele rekenschap gegeven, bijvoorbeeld inzake de verkregen (sterk afgewaardeerde) onderpanden, hoewel het gaat om geld van de belastingbetaler. Zoals eerder gemeld heeft Bloomberg dit gebrek aan informatie aangekaart en dit dreigt nu in een belangrijk proces uit te monden.

Andere goocheltrucs
Zo kan de Fed ook via zgn. repurchase agreements’ (zonder reële zekerheidsstelling) de geldhoeveelheid vergroten door leningen met een niet langer gewild (toxic) onderpand op te kopen. Deze kasstroom zou vervolgens de banken weer uit het moeras moeten trekken, zodat ze weer leningen kunnen en durven verstrekken.

Tegelijk wordt er ook gewerkt met reverse repurchase agreements. Een methode om de geldhoeveelheid weer te verkleinen door ontvangen Treasury’s (kort lopende staatsobligaties) aan de banken te verkopen, zodat de kasstroom weer richting de Fed gaat. De Fed had deze Treasury’s gekocht met nieuw aangemaakt bankpapier. Zo worden er twee vliegen in één klap gevangen: de uitzetting van de geldhoeveelheid wordt verhuld, terwijl de risico’s aan de belastingbetaler worden doorgegeven. Men spreekt hier van socializing bank losses.

Zo zijn er nog een aantal andere trucs, die gezien de technische uiteenzetting in dit kader buiten beschouwing zullen blijven maar wel aanleiding zijn voor meer dan gefronste wenkbrauwen. Deze goocheltrucs belopen tezamen meer dan 1200 miljard dollar, althans voor zover nu bekend is.

Dow niet onder de 8000 punten
Door de rente in rap tempo terug te brengen, wil de Fed tegen de laagst denkbare rente de geldhoeveelheid richting de banken blijven voeden. Aldus om te voorkomen dat ze nog verder in het slop raken. In dat kader wordt een Dow van 8000 punten – of een AEX op basis van de huidige euro/dollar pariteit van 227 – als vertrouwensdrempel beschouwd.

Stijging van de dollar
Vanaf 15 juli j.l. begon de Treasury middels het ESF (Exchange Stabilization Fund, onlangs om stille redenen omgedoopt tot Exchange Stability Fund) miljarden euro’s te verkopen om dollars van overzee terug te kopen. Hiermee werd de koers van de dollar opgevijzeld, met steun van de terugdraaiende carry trades en de liquidaties door hedge funds in Aziatische fondsen en commodities.  Het failliet van de credit default obligations had intussen voor een verdamping van ongeveer 2500 miljard op de beurzen gezorgd.

Het netto resultaat is dat de dollar out of the blue weer koning onder de valuta’s is geworden (beter: verworden). Toevallig heeft dat ook een gunstig effect op de naked (ongedekt) selling van edelmetalen op de COMEX, de ‘vriend’ van de Fed. Zolang de dollar kunstmatig hoog wordt gehouden, blijft het edelmetaal kunstmatig laag. Het goud is in andere valuta’s (euro) wel gestegen vanwege de daling van die valuta’s ten opzichte van de dollar. Ook de Chinezen hebben een hard hoofd in deze ‘goede afloop’ en zetten in op goud nu het nog relatief goedkoop is! Hun verwachting: cash wordt trash zolang de V.S. niet met een long-term sustainable financial policy afkomen. Amerikanen zullen eerst eens moeten leren sparen in plaats van lenen.

Fed houdt volledige controle
Om kort te gaan, blijkt de Fed nu de volledige controle te bezitten over de valutamarkten, de commodity markten als ook de aandelenmarkten. Elke gewenste aanpassing kan op dagbasis plaatsvinden. Het enige dat nodig is, is het openen en sluiten van de dollartap. Er is echter één ‘probleempje’. Gezien de overhang van versneld negatief economisch nieuws staan beleggers niet in rotten van drie te dringen om weer in de beurs te stappen, vooral ook omdat deze volledig afhankelijk is geworden van de overheid. De beurs staat en valt wellicht met de aankomende cijfers van de verzekeraars. Blijken die mee te vallen dan zal zich dat tijdelijk in een positief beurssentiment kunnen vertalen. In het andere geval dreigt daarmee de bodem opnieuw uit de markt te vallen! Insolvente verzekeraars bieden immers even weinig soelaas als insolvente banken. Als particulier kun je hier niet zo makkelijk wegrennen met je tegoed.

Kiezen uit twee kwaden

  • de Fed kan door ad libitum geld in de markt te pompende aandelenkoersen opjagen, maar deze methode is hoogst inefficiënt en buitengewoon kostbaar     

  • beter is om een opgaande marktbeweging te bewerkstelligen middels het gefaseerd en soms stevig openzetten van de geldkraan; tegelijk echter zet dit het vertrouwen in de dollar weer onder druk, vertaald in een extra opwaartse druk op de goudprijs; dat is weer niet goed voor de short sellers op de COMEX.


Pijnlijke
escape
Als verlossing bestaat er geen echte deus ex machina of ontknoping. Gezien de immense geldsmijterijen ontkomt men uiteindelijk niet aan een afwaardering van het papiergeld. Alleen dan kan het vertrouwen in een nieuwe en hopelijk ook ‘groenere’ economie weer groeien. Hoe langer de Fed de goudprijs onder druk houdt, hoe groter de kans op nog verder oplopende spanningen in de financiële markten. Er komt een point of no return. Voortdurende kapitaalinjecties zullen uiteindelijk het deflatiescenario omzetten in dat van een hyperinflatie. Nobelprijswinnaar en adviseur van het Chinese Politburo Robert Mundale waarschuwde vorige week dat Amerika regelrecht op een ramp afstevent als het beleid niet onverwijld wordt gewijzigd.

Interessant is dat voordat Bernanke Fed president werd, hij al in meerdere toespraken openlijk had aangegeven een opwaardering van het edelmetaal voor te staan als middel tegen een hypothetische totale ineenstorting van de economie, zoals dat ook gebeurde onder Roosevelt in 1934. Na een plotse confiscatie van alle goud werd de goudprijs opgewaardeerd van $20,67 naar $35 per ounce en vond er even plots een devaluatie van de dollar plaats met 41%. De uitstaande schulden werden bijgevolg 41% minder waard, terwijl alle vermogensbestanddelen zoals vastgoed, aandelen, grondstoffen etc. daarentegen stegen. Huiseigenaren zagen tegelijk hun schuld met dit percentage verdampen. Natuurlijk, de prijs was wel een opflakkerende inflatie maar van korte duur. Door het toegenomen vertrouwen begon de beurs weer moed te vatten. De landen die dit nalieten w.o. Nederland bleven in de depressie hangen totdat ook zij overstag gingen (1936).

Stel dat 40% van de huidige uitzetting van de geldhoeveelheid zou worden geneutraliseerd, dan zou de gemonetiseerde waarde van het goud volgens knappe koppen uitkomen ergens tussen US$ 6.000 en US$ 8.000 per ounce. Hiermee zou dan opnieuw een soort Gouden Standaard in het leven worden geroepen. Alleen op deze wijze zouden horror scenario’s als deflatie en hyperinflatie achterweg kunnen blijven doordat de surplus geldhoeveelheid als het ware wordt opgezogen. Er vindt dan een natuurlijk saneringsproces plaats.

Maar hoe verkoop je dat een vaatje olie lineair gezien ook tien maal de huidige prijs gaat kosten! Welke politicus durft een dergelijk besluit voor z’n rekening te nemen? Of moeten we misschien leren leven met een gedeeltelijke gouden standaard? Er zal ongetwijfeld getracht worden dit ‘gruw’ vooralsnog maar even vooruit te schuiven. Ofschoon opvallend genoeg ook analisten van JP Morgan/Chase en Citibank reppen van een onvermijdelijke devaluatie en goudprijsstijging. Let wel: JPM/C is nota bene naast Goldman Sachs en HSBC de grootste speler op de COMEX.

Robert Broncel
10 december 2008