DE HAAT - LIEFDEVERHOUDING
TUSSEN DE V.S. EN CHINA

(van onze columnist, 18 maart 2006)
 

De alsmaar toenemende Amerikaanse tekorten enerzijds en de alsmaar toenemende besparingen aan de andere zijde van de grote oceaan blijven de gemoederen bezig houden.
 
Tekorten
Het tekort op de Amerikaanse handelsbalans in de maand januari liep op naar 68,5 miljard dollar, bijna 3 miljard meer dan in december. Alleen in october vorig jaar was het tekort nog 0,3 miljard groter. De opgaande lijn is bijgevolg nog steeds in tact.
 
Iets soortgelijks geldt ook voor het tekort op de Lopende Rekening in 2005, dat thans het ongekende hoogtepunt van 804,9 miljard dollar laat zien. Dat is de totale schuld aan buitenlanders in één jaar geproduceerd, ruim 20% meer dan in 2004. Dit tekort was niet alleen een record in dollars maar ook als percentage van de economie, n.l. 6,4% van het totaal aan geproduceerde goederen en diensten. Dit cijfer was in 2004 nog “slechts” 5,7%. Toch wordt er aan deze stijging niet zo zwaar getild, daar de stijging van de energieprijs hiertoe een belangrijke bijdrage leverde. Dit was weer zichtbaar op de beurs, die daarop in eerste instantie allesbehalve negatief reageerde. Kortom, aan de belegger ligt het niet.
 
Kwetsbaardere economie
Niettemin wordt duidelijk, dat de Amerikaanse economie zich steeds kwetsbaarder opstelt ten opzichte van de rest van de wereld (lees Azië, in casu China). Een gevoel, dat ook merkbaar was bij de eventuele overname van de 6 belangrijkste havens in de V.S. door DP World uit de Emiraten.
 
Het tekort op de Lopende Rekening neemt niet alleen de handelsstroom op van alle goederen en diensten maar ook de totale investerings/beleggingsstroom. Dit tekort vertegenwoordigt met andere woorden de totale leencapaciteit van de V.S. door buitenlanders verstrekt.
 
Tot dus ver waren de buitenlanders blij auto’s, tv’s, textiel, schoenen en olie aan de V.S. te kunnen verkopen. Economen maken zich niettemin zorgen over deze voortgaande ontwikkelingen. Tot nog toe vloeien zeer veel dollars terug naar Amerika. Men vreest, dat het buitenland op enig moment minder geneigd zou kunnen zijn zoveel contant geld in Amerikaanse aandelen, obligaties en andere vermogensbestanddelen te steken. Deze geluiden zijn niet nieuw.
 
Maatregelen
Om dat te voorkomen, zou de rente moeten gaan stijgen met als gevolg een zekere disruptie van de economie. Vandaar dat voormalig bankpresident Greenspan er op aandrong om deze tekorten terug te draaien. Positief in dit kader was een meevaller van 58 miljard dollar voortkomend uit het dienstenverkeer en een investeringssurplus(je) van 1,6 miljard dollar (vergeleken met een surplus van 30,4 miljard in 2004).
 
Economen verwachten niettemin een verdere terugloop van dit overschot met een negatieve resultante. Waarmee wordt aangegeven, dat buitenlanders thans meer Amerikaans vermogen bezitten dan Amerikanen over buitenlands vermogen beschikken. Ook voor dit jaar wordt in Amerika een oplopend tekort verwacht. Alleen meer export, een dalende olieprijs en een dalende dollar zouden dit tekort kunnen verzachten.
 
Hoe verder?
Stephen Roach, gezaghebbend econoom bij Morgan Stanley, stelde in een interview met Fortune dat de V.S. en China tegenovergestelde problemen hebben. China zwemt in de reserves en Amerika zwemt in de tekorten. Bij continuering hiervan dreigt de wereldeconomie te destabiliseren.
 
Zo zal China de bevolking moeten aanzetten om meer te gaan consumeren en Amerika juist meer moeten sparen. Opmerkelijk was, dat China bijna de helft van het totale bruto binnenlands product in orde van grootte van 1.100 miljard dollar aan besparingen had opgebouwd, terwijl Amerika niet verder kwam dan 1.600 miljard dollar of 13% van het nationale inkomen. Wel wetende, dat de Amerikaanse economie zes maal groter is dan de Chinese!
 
Contrasten
Het contrast op huishoudensgebied is nog groter. In China wordt per huishouden gemiddeld 30% minder uitgegeven dan er wordt ontvangen. In Amerika ligt dit percentage op – 0,4%. Dit is het laagste percentage sinds 1933. Dit zien we terug in de consumptiecijfers. In de V.S. gaat 71% van het BNP op aan consumptie, in China niet meer dan 50%. Vandaar dat China het vooralsnog vooral van de export moet hebben. Een en ander leidt intussen tot handelsfricties, met name met Amerika en Europa.
 
Alternatieven
Doordat in Amerika de huizenbezitters de extra waarde van hun huis hebben omgezet in consumptie en de huizenprijzen nauwelijks meer stijgen, moet de consumptie op andere wijze in stand worden gehouden en dat is door meer arbeidsplaatsen en stijging van de inkomens. Ten dele zal de inkomensstijging ook dienen voor het betalen van meer rente en aflossing. Als gevolg hiervan zal de groei worden gematigd. Dit geldt in sterkere mate naarmate de rente verder wordt opgehoogd.
 
Afhankelijkheid
Anderzijds blijft de Amerikaanse groei ook afhankelijk van de toestroom van dollars uit het buitenland. Roach sprak van een ‘lifeline’ van bijna 3 miljard dollar per dag op basis van een verder oplopend tekort richting 7% of meer van het BNP. Daar de verreweg grootste toestroom komt vanuit Azië en de petrodollars uit het Midden-Oosten kun je zeggen, dat juist deze regio’s de Amerikaanse consumptie op peil houden.
 
Om te kunnen blijven exporteren heeft China voordeel bij een aan de US-dollar gekoppelde munt. Om het groeiproces thuis zowel als in Amerika gaande te houden, dienen de surplusdollars tegelijkertijd weer terug te vloeien naar Amerika. Door het “en masse”opkopen van Amerikaans schuldpapier kon de rente in Amerika laag blijven. Dat was natuurlijk gunstig voor de vastgoedsector.
 
Rol Europa
Hoe lang kan dit proces nog voortgaan? Roach vindt het in ieder geval de hoogste tijd, dat de Chinezen meer moeten gaan uitgeven en de Amerikanen juist minder. Opvallend is dat Europa als evenmin te verwaarlozen deel van de wereldeconomie in dit stuk in het geheel niet voorkomt. Maar juist door een groeispurt in Europa zou de boven geschetste onevenwichtige situatie wat wind uit de zeilen kunnen worden genomen.
 
Maatregelen in China
Het goede nieuws vanuit China is in ieder geval, dat de Chinese leiders tijdens het jongste Volkscongres uiting hebben gegeven aan een versnelde ontwikkeling van het platteland waar zo’n 400 miljoen mensen nog niets hebben gemerkt van de vooruitgang. Voorts wordt er gewerkt aan een sociaal vangnet om een zeker inkomen veilig te stellen vooral van werknemers van staatsbedrijven, die hun deuren moeten sluiten. En om de koopkracht te vergroten wordt ook gewerkt aan een beleid om meer nieuwe banen te scheppen.
 
Konsekwenties
Indien in China de consumptie middels overheidsmaatregelen wordt gestimuleerd – en dat kost geld – zullen er straks minder dollars terugvloeien naar Amerika om de tekorten op te vangen. Roach veronderstelt dan een val van de dollar. Evenwel zal voor de schuld-financiering de rente omhoog moeten, waardoor de dollar minder neiging tot dalen zal hebben maar beide zijn niet goed voor de Amerikaanse economie (RB).
 
Hoe dan ook, Bush zal nooit toegeven dat hij er fors toe heeft bijgedragen dat zijn land in een steeds sterker afhankelijke positie komt te verkeren. Critici hebben onlangs gekscherend opgemerkt, dat hij wel een liefhebber van wespen moest zijn omdat hij zich in steeds meer nesten werkt.
 
Robert Broncel
18 maart 2006
www.score-investments.nl