GOUD
(van onze columnist, 26 oktober 2005 )

 
Stijging goudprijs structureel
Al vanaf het moment dat de dollar in 2001 ten opzichte van de euro begon te dalen, begon het goud aan z’n opmars. De opmars gold tot voor kort alleen in dollars. Het dieptepunt lag in 2001 rond 250 dollar, het hoogtepunt thans op 475 dollar. Europese beleggers in goud konden tot nu toe op deze wijze alleen hun valutarisico afdekken. In euro’s handhaafde zich een vrij vlak patroon, dat tot medio dit jaar rond de 10.000 euro per kilogram roteerde. Dat voedde de mening, dat de euro de laatste jaren substantieel sterker werd gewaardeerd dan haar belangrijkste zustervaluta.
 
Kijken we naar de goudprijs van vandaag dan zien we evenwel een stijging naar 12.400 euro of  bijna 20% in nog geen 3 maanden. Dat is eigenlijk niet eens opmerkelijk, daar dit edelmetaal een veel kortere periode van “winterslaap” verdiende. Deze opwaartse beweging is te meer significant nu de centrale banken juist vorig jaar hadden afgesproken jaarlijks 500 ton in plaats van 400 ton te mogen verkopen. Deze gelimiteerde afzet houdt verband met de afzet  van de teruglopende goudproductie in Zuidelijk Afrika.
 
Een stijgende goudprijs in dollars met ca. 10% in combinatie met een aansterkende dollar met 10% in euro’s leidt intrinsiek tot een 20% hogere notering van goud in euro’s.
 
Macro-economische oorzaken

1) De oorzaken zijn divers, maar ongetwijfeld de belangrijkste is het afnemend vertrouwen in de soliditeit van de euro. Immers, de grote landen Frankrijk, Duitsland en Italië houden zich niet aan de afspraken van Maastricht. Onze minister Zalm had het zelfs over “creatief boekhouden” binnen de Unie. Vervolgens hebben Frankrijk en ons eigen landje recent het ontwerp van de Europese Grondwet naar de prullenbak verwezen. Verder is in juni j.l. tijdens  een gezamenlijk overleg van de ministers van Financiën groot gekrakeel ontstaan over de budgettaire vaststellingen (lees: subsidies) voor het komende jaar. Dit alles maakte in het grote buitenland een “niet al te sterke” indruk. Tevens leidde dit er toe, dat de dollar zelfs t.o.v. de euro weer enigszins is aangesterkt tot een niveau van ca. 1,20.
 
2) Dan is er de olieprijsstijging van zeg maar dik 50% sinds begin dit jaar, nog los van de stijging van ruim 30% vorig jaar. De uitkomst van het Amerikaanse ‘core’ inflatiecijfer (zonder voeding en energie) van 2.6% viel niet langer te rijmen met de de facto hoge inflatie (inclusief voeding en energie) van 4.7% (op jaarbasis) gezien het grote verschil van meer dan 2 procentpunten.
 
3) Voorts zijn daar de vastgoed en beurs ‘bubbles’ met een geschatte totale waardering intussen uitgegroeid tot resp. 9.700 en 15.000 miljard dollar(!). De huidige totale markt-kapitalisatie op de beurs bedraagt bijna 150% van het Amerikaanse BNP. Die was gelijk aan de situatie in het jaar 2000 toen de beurs eveneens piekte.
 
4) De gigantisch hoog oplopende schuldenberg in de V.S. Volgens de Fed’s Flow of Funds in het eerste kwartaal van dit jaar beliep de totale schuld ruim 43.000 miljard dollar. Daar is nog niet bijgeteld de 36.500 miljard aan ongedekte verplichtingen m.b.t. sociale zekerheid, medische zorg en uit te betalen pensioenen aan veteranen. Evenmin is de oorlog in Irak “ingeprijsd”.
 
Gouden Standaard

Het is in dit kader wel goed nog even in herinnering te roepen hoe een en ander te werk ging ten tijde van de “gouden standaard”. Naarmate de schulden van een land verder opliepen vertaalde zich dat in goudverkoop. Aangezien de goudvoorraad juist bedoeld was als buffer voor slechte tijden, waakte de centrale bank er voor de schuldcreatie binnen de perken te houden. Dat heeft trouwens bijgedragen tot de Grote Depressie in de jaren ’30. Onder de “papieren standaard” behoeft er bij schuldcreatie alleen maar papieren geld bijgedrukt te worden met als gevolg het inflatiespook. Immers, inflatie “draagt” schulden!
 
V.S.
Wat de V.S. betreft is op het volle toeren draaien van de drukpers zonder noemenswaardige inflatiedruk alleen mogelijk zolang dit geld in de vorm van schuldpapier (Treasuries) “zonder morren” wordt opgenomen door het buitenland (Aziaten en Arabieren). In vakkringen noemt men dit ‘outsourcing’ van het Amerikaanse monetaire beleid. Vervalt deze ‘escape’ dan zal automatisch de druk op de dollar toenemen en de rente gaan stijgen. Bovendien daalt de export naar de V.S. Daarop zit niemand te wachten.
 
Europa

Tegen deze achtergrond is het niet ondenkbaar, dat de Europese Central Bank een soortgelijk beleid zal gaan voeren. Door de geldpers eveneens verder open te zetten wordt de in geldnood verkerende overheden soulaas geboden en de in drijfzand verkerende economie op het droge getrokken (voorbeeld Amerika). Maar de hogere energieprijs – hoewel in eurokoopkracht aanzienlijk minder hoog dan in de dollar – zal ook in Europa z’n sporen nalaten.
 
Naarmate de waarde van het geld daalt, stijgt de waarde van de goederen. Dit heet inflatie,  vertaald in reeds aanzienlijk gestegen ‘commodity’prijzen waarvan goud en olie nadrukkelijk deel uitmaken. Alleen een wereldwijd teruglopende vraag kan voor een afnemende prijsdruk zorgen. Maar naarmate in Azië steeds meer mensen afhankelijk worden van fossiele energie (bouw, auto’s, infrastructuur etc.) valt een sterk verminderde vraag daar niet te verwachten.
 
Azië

Voor goud geldt nog een andere motivatie en dat is afnemend of weinig monetair vertrouwen, dat geheel los staat van welke economische conjuncturele ontwikkeling dan ook. Dat vertrouwen is in Azië al nooit groot geweest. Nu er meer koopkracht in de economie ontstaat, neemt ook de vraag naar dit edelmetaal toe.
 
De goudmarkt

In dollars werd de stijging ingeluid met het overboord zetten van de anti-inflatie politiek door het Amerikaanse stelsel van centrale banken, de Federal Reserve in 2001 en in versterkte mate doorgezet na 11 september. Tegelijk werd hiermee ook de daling van de dollar ingezet. Dat deze nu weer aan het aansterken is, komt puur door de reeks van jongste renteverhogingen.
 
Je zou dan zeggen dat de goudprijs met dit proces gelijke tred houdend weer zou moeten dalen. Dat is nu juist niet gebeurd, noch in dollars noch in euro’s. Ook niet nadat de diverse centrale banken meer goud konden verkopen om de goudprijs enigszins weer te kunnen drukken. In tegendeel. Je kunt dit vertalen in een wereldwijd afnemend monetair vertrouwen.
 
Geloof geen “geleerden” die beweren, dat de rol van het goud is uitgespeeld. Dat zeiden ze ook toen in 1971 Bretton Woods werd opgeblazen, waarmee het goud werd losgekoppeld van de dollar en daarop in 8 jaar doorsteeg van 35 naar 850 dollar per troy ounce. Veel tekenen wijzen er op, dat we wederom aan de vooravond staan van een zich opbouwende goudprijsexplosie.
 
Frappant waren de cijfers van de World Gold Council. Zo bleek de goudproduktie in de eerste 6 maanden van dit jaar met ruim 21% te zijn gestegen vergeleken met het eerste halfjaar van 2004. Ondanks de grotere uitverkoop van de centrale banken en ondanks de gestegen goud-prijs werd er 14% meer goud afgenomen. Dat de goudprijs als gevolg hiervan niet daalde heeft deels met ‘hedging’ (nog te delven goud op termijn tegen een vaste prijs verkopen) te maken en met het “op schap" leggen van het goud, want het bederft niet. Twee jaar geleden was er nog sprake van een stagnerende vraag. Dat geldt thans alleen nog voor Europa.
 
Volgens het bekende onderzoeksbureau GFMS in Londen bedroeg de totale productie in 2004 2464 ton, terwijl voor dit jaar een totaal van 2495 ton wordt verwacht buiten het ‘scrap’ (goudafval). De grootste vraag is afkomstig van de juwelenindustrie met ca. 2800 ton. Van beleggers wordt voor dit jaar een opname van 43 ton verwacht.
 
Indien we de Britse HSBC bank moeten geloven zal reeds dit jaar het aanbod de vraag met ruim 100 ton overtreffen in de verwachting dat de centrale banken zelfs meer dan 670 ton op de markt zullen gooien. Deze grotere afzet is te rechtvaardigen in het kader van de thans vigerende goudprijs. Wereldwijd bezitten centrale banken nog zo’n 20% van de goud-voorraad. Sinds het begin van de jaren ’90 worden deze reserves afgebouwd en omgezet in buitenlandse reserves in de vorm van schatkistpapier. De Aziatische banken daarentegen bezitten nog weinig goudreserves en zijn juist aan het opbouwen.,
 
Nagenoeg alle speculanten rekenen op een stijgende goudprijs gelet op het grote aantal ‘long’ posities. Een week geleden meldde de COMEX (onderdeel van de New York Commodities Exchange) een topomzet van 21 miljoen ounces. Deze uitstaande ‘long’ posities kunnen leiden tot een aanvankelijke terugval. Beleggers dienen deze terugval te beschouwen als een welkome opstapgelegenheid.
 
Vandaar dat het advies wordt verhoogd van 7 – 10% naar 10 – 15% van de portefeuille in goud aan te houden. Voorkeur gaat uit naar aandelen in goudmijnen gezien het hefboomeffect bij een verder stijgende goudprijs. Bovendien is de gestegen goudprijs nog niet verdisconteerd in de koers van de meeste goudfondsen.
 
Robert Broncel
26 oktober 2005
www.score-investments.nl