VENSTER OP DE V.S.
(Van onze columnist, 12 januari 2005)

 
De ‘hottest topics’ van de laatste jaren waren zonder meer de dollar en de olie. De eerste daalde aanzienlijk naar een ‘all time low’ onlangs van ca. $ 1.36 tegenover de euro vanaf een aanvankelijk sterk opgelopen niveau van 83 cent in 2001.
 
De tweede steeg naar een record niveau (in dollars!) van US$ 55 per vat eind vorig jaar na van een dieptepunt van ca. 11 dollar in 1999 gekomen te zijn. Het een en ander heeft z’n repercussies op de beurs niet gemist. Over olie leest u meer in mijn volgende column.
 
Wat waren de drijvende krachten achter de dalende dollar? Voornamelijk de Amerikaanse schuldenpositie waaraan reeds zo dikwijls aandacht is gewijd. Deze is in de periode Bush sterk verslechterd en heeft bijgevolg het vertrouwen in de ‘greenback’ flink aangetast. De koers teruglezend kun je stellen, dat de waarde van de dollar tegenover de euro in de afgelopen 4 jaar met meer dan 50% is gedaald. Dat gold ook voor de Amsterdamse beurswaarde, zij het dat deze nu weer iets is opgekrabbeld.
 
Opvallend was daarbij dat enerzijds de korte rente (de Federal Fund rate) naar een ‘all time low’ ging van 1%. Een en ander was het gevolg van een zeer ruimhartig monetair beleid om de sukkelende economie met name na 11 september 2001 nieuw leven in te blazen. Dit is tot op zekere hoogte gelukt, maar de groei is toch in hoge mate cosmetisch geweest. Kortom, de groei zag er van buiten mooier uit dan hij van binnen was. Zwakke punten zijn gebleven de groei van de werkgelegenheid en de uiterst povere groei van het besteedbare inkomen (vnl. door waardegroei in de vastgoed sector) zodat de vraag vooral uitging naar goedkopere producten uit Azië. Dit laatste vertaalde zich weer in een eveneens krachtige groei van de handelsbalans met een omvang thans van ca. 600 miljard dollar (2004).
 
Dus met de drijvende krachten achter een lagere dollar: de sterk stijgende schuld alsmede de extreem lage rente, rijst de vraag wat de dollar gaat doen indien de rente gaat stijgen en de schulden afnemen. Is dit een reële veronderstelling of een ‘idée fixe’? De lezers van het eerste uur van deze column zullen zich wellicht nog de voorspelling in maart 2001 herinneren, dat de dollar wel eens flink zou kunnen gaan stijgen tegenover de euro toen deze nog maar net fysiek was geïntroduceerd. Dat had destijds alles te maken met de sterke financiële positie van de V.S. in combinatie met het nog geringe vertrouwen in dat nieuwe fenomeen: de euro, die toen nog schamperend als een “bijeengeraapte” munt werd betiteld.
 
Eén van de oorzaken van de sterk gestegen staatsschuld is de oorlog in Irak, die een slordige 6 miljard per maand opslokt. Dat is meer dan de V.S. ooit kunnen binnenhalen uit de olieopbrengsten in dat land. Amerikanen kunnen ook rekenen en om wellicht die reden liet het Witte Huis één dezer dagen het bericht lekken in de New York Times, dat serieus wordt overwogen om na de verkiezingen in Irak de militaire biezen te pakken gezien de uitzichtloosheid van de situatie aldaar. Voorts mag niet uit het oog worden verloren, dat de Aziatische landen w.o. China niet eindeloos een immer afzwakkende dollar zullen blijven inkopen.
 
Er zijn in Irak van meet af aan onherstelbare fouten gemaakt, als gevolg waarvan thans in het Congres de militaire rol in Irak ter discussie is komen te staan, zelfs ook bij Republiekeinse partijleden. Bush is zich hiervan bewust en zou wellicht eieren voor z’n geld kunnen kiezen om te voorkomen dat hij in dezelfde positie komt te verkeren als destijds Nixon ten tijde van de Vietnam oorlog. Het Congres weigerde toen domweg nog langer goed geld naar kwaad geld te smijten. Voor de toenmalige minister van Buitenlandse Zaken Henry Kissinger zat er dan ook niets anders op dan onderhandelingen aan te knopen met dat verfoeide Vietcong regime. De V.S. moesten daarop het land met de staart tussen de benen verlaten. Ze waren domweg niet tegen deze vorm van jungle guerilla opgewassen.
 
Deze situatie lijkt zich nu te herhalen in Irak. Ook hier kunnen de V.S. geen passend antwoord vinden op de stadsguerilla van met name de Soennieten (Sadams machtsbasis). Immers, was het niet vreemd, dat z’n leger al na enkele dagen van de Amerikaanse invasie a.h.w. was “verdampt”? Sadam in de wetenschap, dat zijn leger het in een regelrechte confrontatie met het Amerikaanse leger altijd het onderspit zou delven, had z’n mannen opdracht gegeven het uniform zo snel mogelijk uit te trekken, de wapens te verstoppen om daarmee de guerilla aan te vangen. Van Sadam was bekend, dat hij goede nota had genomen van de Vietnamoorlog.

 

Kortom, indien Bush eieren voor z’n geld kiest dan levert dat in ieder geval een besparing op van een 60 miljard op jaarbasis. Deze besparing op de begroting zal zich ongetwijfeld vertalen in een verdere aansterking van de dollar, zeker indien dit gepaard gaat met een rentestijging. Deze laatste is eveneens haast onafwendbaar, omdat de inflatie bijna 1 ½ procentpunt boven het korte renteniveau ligt. Voor een verdere uitbalancering van de economische ontwikkeling zal de korte rente moeten worden opgehoogd naar 3 ½%, het dubbele van thans.
 
Zoals het inboeten aan dollarwaarde de Amerikaanse beurzen ten goede kwam, zal een sterkere dollar als gevolg van een hogere rente een omgekeerde beursbeweging laten zien. Daarbij kan een verder oplopende olieprijs deze beweging stimuleren. Al met al is er nog geen reden voor een beurseuforie. Gelet op de relatief hoge koers/winstverhoudingen is het al een wondertje, dat de beurzen tot op heden zo goed zijn blijven liggen. De lage rente alsmede de ingezakte dollarwaarde hielden hiermee ten nauwste verband.
 
Voor beleggers blijft het huidige ‘Umfeld’ een grote uitdaging, daar er zich thans nauwelijks reële (m.u.v. opties) beleggingsalternatieven voordoen. Gegeven het huidige schuldencomplex is een oplopende rente naar 3 ½% al fnuikend, daar dit rechtstreeks de nauwelijks groeiende koopkracht aantast. Alleen indien men het hoofd weet koel te houden en select blijft investeren in fondsen die de toekomst hebben zoals nanotechnologie zal de belegger met een langere adem het weten te overleven.


Robert Broncel
12 januari 2005
www.score-investments.nl