VENSTER OP DE V.S.

(12 augustus 2004)
 

Na de grootschalige malversaties bij een aantal van goede naam en faam bekend staande ondernemingen en de daarop gevolgde doofpot – er waren immers veel meer verdachte bedrijven! – wordt het imago van het hart van de financiële wereld er met de recente al dan niet opgeklopte terreurdreigingen niet beter op. Zijn dit symptomen van verval en moeten we rekening houden met een toekomstige implosie van het “Amerikaanse Rijk”?
 
Deze vraagstelling begint binnenskamers bij sommige marktpartijen steeds meer op te doemen. Vooralsnog prematuur, doch het opkomen van deze vraag mag wel als symptomatisch worden beschouwd. Want er is onder de oppervlakte bijna sprake van een soort veenbrand, die in sterke mate door het huidige bewind wordt aangeblazen.
 
In de eerste plaats zijn daar de voortdurende terreurdreigementen met vraagtekens omgeven. Die veroorzaken hoe dan ook mentale onrust met name bij die mensen, die in dat financiële hart werkzaam zijn. De fysieke “vergrendeling” ervan versterkt het gevoel van onbehagen. De hieruit voortvloeiende stress wordt nog eens aangedikt door de burgervader van New York alsmede de gouverneur van de staat New Jersey en andere politieke ‘godfathers’ om vooral niet te zwichten voor terreur. De Amerikaanse “paniekcultuur” kennende is dit slechts schone schijn.
 
In de tweede plaats is er in de gehele financiële wereldgeschiedenis nog nooit in zo’n snel tempo zoveel schuld “gefokt” als ten tijde van de huidige regering Bush. Als hieraan niet snel een einde wordt gemaakt dan zullen deze schulden in de niet al te verre toekomst opnieuw  repercussies krijgen voor de belangrijkste wereldvaluta – de dollar (zie hiertoe ook de aangekondigde dollardaling in mijn column van 17 maart 2001). De Amerikanen zelf zullen dit voornamelijk alleen merken aan de stijgende prijzen op de wereldmarkt, ergo hun importprijzen. Indien de verdiensten niet stijgen neemt de koopkracht dientengevolge af.
 
Daarbij komt dat de (financiële!) gevolgen voortvloeiend uit de paranoďde schizofrene opstelling van deze regering goeddeels worden afgewenteld op de rest van de wereld. Die vangt de klappen op bij een verder dalende dollar, een stijgende rente ex aequo dalende conjunctuur.
 
Kortom, er is sinds de koersval vier jaar geleden veel te weinig draagvlak gecreëerd voor een opgaande economie, waarvan de beurs een afspiegeling is. Gelet op de waardering van veel fondsen (S&P  met een koers/winstverhouding van 20, NASDAQ van 38 en Russell 2000 van ruim 60) dan ligt hierin nog steeds enorm veel hoop en te weinig stijgend potentieel verdisconteerd. Te veel analisten kijken nog steeds naar de cijfers aan de “oppervlakte” zonder te letten op wat zich daaronder afspeelt.
 
Opvallend is dat ‘insider selling’ sinds die koersval niet meer zo hoog is geweest. Immers, ‘corporate executives’ weten als geen ander wat er op hun terrein werkelijk gaande is. De executives zouden er beter aan doen om hun donaties aan de campagnekas van Bush te staken en al hun kaarten zetten op John Kerry.  Afbouw van de staatsschuld stond hoog in het vaandel van Clinton en gelukkig ook in dat van zijn eventuele opvolger.
 
Alleen dan kan het vertrouwen in de dollar op den duur worden hersteld. Het is haast onwaarschijnlijk dat dit nog steeds zo groot is. Dit dateert uit de tijd van de Tweede Wereldoorlog en de jaren erna toen de Amerikaanse economie nog zeer gezond was, meer produceerde dan consumeerde en de overtollige productie exporteerde met als gevolg een uitermate positieve handelsbalans. Moet je nu eens kijken. De handelsbalans dreigt thans op te lopen naar een tekort van bijna 600 miljard op jaarbasis. Daar de V.S. al jaren netto importeur van olie is, wordt dit tekort door de huidige hoge olieprijs nog ‘es extra in de hand gewerkt.
 
Tekenend is, dat iedereen hoopt dat deze kruik te water blijft, daar niemand hiervoor een andere dan een sterke bezuinigingsoplossing weet aan te reiken. Een drukkend effect op de wereldeconomie zal hiervan het gevolg zijn. Nog erger wordt het indien de Aziaten met de Japanners voorop na bijna 20 jaar al dan niet dreigen de inkoop van Amerikaans schatkistpapier te gaan inperken. Dit op zich is al fnuikend voor het vertrouwen in de dollar.
 
Voor de bekendste en meest succesvolle belegger aller tijden Warren Buffett aanleiding om de fondsen van zijn Berkshire Hathaway meer en meer in buitenlandse valuta’s onder te brengen. “Zelfs al zou deze manoeuvre geen effectenwinst opleveren dan weet ik mij gerust gesteld door de valutaire winst in de toekomst”, zo stelde hij eind vorig jaar in een interview met het gezaghebbende blad Fortune.Voor een patriot als hij is, wil dat wel iets zeggen!
 
Gegeven de omgevingsfactoren ziet het er niet naar uit, dat een definitief economisch herstel zich aandient. Daartoe dient een gezonde basis te zijn gecreëerd en dat is nu juist het manco. Immers, een gezonde basis kan niet geschoeid zijn op torenhoge schulden (overheidsschuld, handelsbalans en ‘plastic’ schulden), een te geringe spaarquote alsmede de volkomen afhankelijkheid van buitenlandse investeringen. Zolang deze manco’s niet ten goede zijn gekeerd, kan er slechts sprake zijn van schijngroei.
 
Warren Buffett beschouwt de negatieve handelsbalans als een soort nationale schuld-uitverkoop, die iedere belegger zou moeten alarmeren omtrent de financiële toekomst van de V.S. Het tekort op de handelsbalans beloopt thans meer dan 5% van het BNP. Dit betekent, dat de V.S. ruim 5% meer consumeert dan produceert. Nog omineuser is de totale schuld van bijna 3000 miljard dollar, die de V.S. in het buitenland heeft uitstaan. Buffett heeft uitgerekend, dat deze schuld ca. 6% bedraagt van ’s lands totale vermogen. Gegeven de huidige handelsbalanscijfers komt er jaarlijks een slordige 550 miljard dollar bij. Dat betekent tegelijkertijd een alsmaar stijgende rentesom.
 
Gegeven de groei van de overheidsschuld alsmede de schuldaangroei als gevolg van de negatieve handelsbalans wordt de dollar op jaarbasis bijgevolg met een slordige 10% geďnfleerd of wel minder waard.
 
Zoals reeds eerder opgemerkt, is een bijkomende factor de hoge energieprijs, die nu flink begint door te sijpelen in de economie. De benzineprijs is inmiddels bijna twee keer zo hoog als 1 ˝ jaar geleden. Dat betekent dat de energie component binnen de CPI (consumenten prijs index) al met bijna 40% is gestegen. Niet alleen de olieprijs stijgt, maar ook de prijs van ruwe grondstoffen in het algemeen. Deze hebben intussen het hoogste punt bereikt sinds 1979, zo valt af te lezen uit de CRB Index. Als het bedrijfsleven deze kostenstijgingen niet kan doorgeven aan de consument dan gaat dat ten koste van de bedrijfswinst. Anderzijds, bij doorrekening naar de consument, wat nu al aan de pomp gebeurt, gaat zulks ten koste van zijn bestedingsruimte.
 
De overheid heeft er in deze fase alle belang bij om de inflatie-index (CPI) formeel zo laag mogelijk te houden. Immers, een paar tienden procentpunten betekenen al enkele miljarden aan extra sociale zekerheidsuitkeringen. Hiertoe bestaan diverse foefjes, zoals die ook in sommige andere landen w.o. de Europese Unie worden toegepast. Maar die foefjes impliceren wel degelijk inlevering van koopkracht. Deze verborgen(!) inflatie hoopt zich op als een gasbel onder de krater van een vulkaan.
 
In dat kader dient ook de jongste uitspraak van het “orakel” Greenspan gelezen te worden m.b.t. zijn motivatie van de renteverhoging naar 1 ˝%. Deze was, zo heet het, nodig om een verdere oververhitting van de (overigens afvlakkende) “pof”economie te voorkomen. Het echte nieuws is: “Aziaten, hou vertrouwen in de dollar!”

Welke conclusies dient de belegger hieruit te trekken?
 

*
 

aandelen in het algemeen mijden, tenzij sprake is van een sterk innovatief karakter

of van aandelen in de grondstoffensfeer

*

obligaties mijden gezien de nieuwe rentefase m.u.v. kortlopend schuldpapier

*

vastgoed mijden gezien de nieuwe rentefase

*
 

grondstoffen w.o. olie en edelmetalen verdienen volle overweging zolang de inflatie hoger blijft dan de rente.

 
Zoals de situatie zich thans laat aanzien, zal de rente nog geruime tijd achter de inflatie blijven “aanhollen”.. In de eerste plaats zal de (verborgen) inflatie ruim baan worden geboden om de schuld in feite met hetzelfde percentage in waarde te zien dalen. Op deze wijze behoeft er minder hard aan de renteteugels te worden getrokken. Dat voorkomt weer een snellere groei van de rentelasten en da’s beter voor de groei van de staatsschuld en in het bijzonder voor het bedrijfsleven.
 
Kortom, we bevinden ons op een nogal hellend vlak, dat pas een meer horizontale stand kan aannemen naarmate de schuldgroei afneemt. Dit laatste zal nog wel even op zich laten wachten!

Robert Broncel
12 augustus 2004
www.score-investments.nl